Hoa Lài vốn là loài hoa có thể trồng khắp từ nam chí bắc, ở Bảo Lộc cũng trồng được hoa lài và trở thành loài hoa quen thuộc của ngành trà hương, nhưng đất đỏ badan Bảo Lộc dù rất phù hợp với hoa sói, vẫn không ưu đãi cho hoa lài. Cây hoa lài trồng ở Bảo Lộc khá tốt, cành lá xum xuê, cho nhiều bông nhưng bông nhỏ, không mấy người dùng ướp trà, vì ít hương và nở muộn hơn hoa lài trồng ở vùng nóng.
Minh họa chè nhài (trà lài)
Hoa lài dùng ướp trà phải mua từ An Phú Đông, Hóc Môn, Gò Vấp. Ngày
trước, việc vận chuyển về không dễ, hái hoa còn nụ lúc sáng sớm, phải ủ
vào trà khi hoa vừa chớm nở lúc sáu bảy giờ tối, vì vậy , người ướp trà
phải thuê hẳn một chiếc taxi mới đưa hoa về kịp, đúng là nghề nào cũng
có những gian nan cả. Ngày nay, phương tiện giao thông thuận tiện, chỉ
ba bốn giờ chiều là hoa lài đã có mặt ở những điểm phân phối ở Bảo Lộc,
chỉ cần gọi điện thoại là có hoa lài đưa đến tận nhà.
Hoa lài nở khoảng bốn tiếng đồng hồ thì hết hương, đúng là hương
trầm, hoa thơm lâu, hương tán, hoa mau tàn. Các cụ ngày xưa đã nhận xét
thế đấy. Khi hoa vừa hàm tiếu là lúc tỏa hương mạnh nhất , phải ủ vào
trà ngay lúc ấy. Trà ướp hương hoa lài phải có độ ẩm cao, vì vậy, dùng
cam thảo nấu lấy nước cốt, phun đều vào trà, vừa tạo độ ẩm vừa tăng hậu
vị cho trà.
Hương hoa lài kỵ mùi hương quế, hương hoa lài rất mạnh, nhưng khi gặp
hương quế thì biến mất gần hết, không còn ăn được vào cánh trà, không
có quế tẩy các hương tạp, hoa lài phải làm việc ấy, nên dù khá nồng vẫn
phải ba bốn lần ủ hoa, mà người ướp trà gọi là đề bông, trà mới hút đủ
hương để lưu giữ được lâu ngày. Hương lài lại không chịu được nhiệt độ
cao, khi xấy trà đã ủ hoa lài, phải để nhỏ lửa, chỉ hơi quá nhiệt, hương
lài trong trà sẽ bay đi gần hết.
Khi đi qua chỗ đang xấy trà, hương lài thơm ngát một vùng, đó chính
là phần hương bị thất thoát mất. Cánh hoa lài mỏng mảnh, mau úa, vì vậy
khi xấy trà hương lài, phải nhặt hết những cánh hoa đang trên quá trình
phân hủy, nếu không, hương trà sẽ giảm đi một nửa, vì mùi cánh hoa tàn
sẽ làm vẩn đục hương lài thuần khiết, làm vị trà biến dạng đi.
Trà ướp hoa lài thành phẩm hảo hạng, khi uống có hương nhè nhẹ mà sâu
lắng, thoang thoảng mà quyến luyến, cứ như có hương vị của cỏ cây đồng
nội, của đọt trà tươi vừa hái, như mang cả đất trời gom tụ trong tách
trà vậy. Vì thế, giá trà hương lài luôn luôn cao, mà cũng không mấy hiệu
trà, có được trà ướp hoa lài đặc sắc.
Có một thời, có lẽ là hệ quả của nền kinh tế bao cấp, nghề ướp trà
hương ở Bảo Lộc hồi ấy, chuyển sang dùng các loại hương hóa học tổng
hợp. Trà ướp hoa sói, hoa lài gần như biến mất trên thị trường, thay vào
đó là trà hương lài, hương sen-sói ướp bằng hóa chất, chẳng biết có
phải loại dùng cho thực phẩm không nữa, vì đâu ai biết nhãn hiệu, thành
phần, xuất xứ của nó.
Trích “Hoài cảm một miền Trà“